Стан мінерального та енергетичного обмінів істотно впливає на інтенсивність росту і продуктивність курей-несучок. Визначення специфічної їх дії на фізіологічні процеси у поєднанні з регуляторним впливом різного тонусу автономної нервової системи важливо враховувати для вирішення численних питань із покращення яйценосності птиці. Метою цього дослідження було визначення особливостей впливу тонусу автономної нервової системи на проміжний обмін мінеральних речовин, вуглеводів та білків в організмі курей-несучок. У дослід залучали курей породи Хайсекс коричневі. Формування дослідних груп птиці здійснювали з урахуванням результатів електрокардіографії та застосування варіаційно-пульсометричного дослідження з подальшим статистичним аналізом отриманих вихідних даних. Це дозволило розподілити курей-несучок за трьома дослідними групами: нормотоніки, симпатотоніки, ваготоніки. Завдяки проведенню аналізу окремих показників біохімічного профілю сироватки крові курей-несучок визначено, що рівень глюкози у симпатотоніків із переважним впливом симпатичної нервової системи достовірно зростав (Р < 0,001) порівняно з птицею інших двох дослідних груп – нормотоніками і ваготоніками. Найбільші значення щодо вмісту кальцію відмічали у сироватці крові курей ваготоніків, для яких характерна переважна активності ваготонії (Р < 0,001), відносно птиці інших дослідних груп. Концентрація фосфору в сироватці крові курей-несучок нормотоніків зі збалансованим впливом симпатичної і парасимпатичної нервової систем відзначався найменшими значеннями (Р < 0,01) порівняно з птицею дослідних груп ваготоніків і симпатотоніків. Найвищі значення гемоглобіну встановлено в нативній крові курей-несучок нормотоніків (Р < 0,001) відносно птиці інших дослідних груп. Відповідно до отриманих результатів виявлено залежність вмісту фосфору, кальцію, глюкози і гемоглобіну в крові курей-несучок від активності вегетативної нервової системи. Визначення індивідуальних особливостей вегетативної регуляції обмінних процесів в організмі курейнесучок сприятиме розробці науково обґрунтованих підходів до балансування раціону, що забезпечить підвищення їх продуктивності на виробництві
птиця; нормотоніки; симпатотоніки; ваготоніки; мінеральні речовини; вуглеводи
[1] Abun, A., Supriadi, D.N., Haetami, K., & Setiatwan, H. (2023). Blood haematology of laying hens given fermented shrimp waste extract. GSC Biological and Pharmaceutical Sciences, 24(1), 193-201. doi: 10.30574/gscbps.2023.24.1.0269.
[2] Alagbe, J.O. (2024). Impact of Cordyline fruticosa leaf meal supplemented diet on growth performance, egg production, egg quality, and some heamatological indices of laying hen. Brazilian Journal of Science, 3(9), 19-32. doi: 10.14295/bjs.v3i9.635.
[3] Alsherify, S.M., & Hassanabadi, A. (2024). Effects of adding different levels of fructooligosaccharide to diet on productive performance, egg quality traits, immune response and blood metabolites in commercial laying hens. Veterinary Medicine and Science, 10(5), article number e1550. doi: 10.1002/vms3.1550.
[4] Anene, D.O., Akter, Y., Thomson, P.C., Groves, P., & O’Shea, C.J. (2023). Effect of restricted feeding on hen performance, egg quality and organ characteristics of individual laying hens. Animal Nutrition, 14, 141-151. doi: 10.1016/j.aninu.2023.05.001.
[5] Bahuti, M., Junior, T.Y., Fassani, É.J., Ribeiro, B.P.V.B., de Lima, R.R., & Campos, A.T. (2023). Evaluation of different light intensities on the well-being, productivity, and eggs quality of laying hens. Computers and Electronics in Agriculture, 215, article number 108423. doi: 10.1016/j.compag.2023.108423.
[6] Cao, Z., Liu, Z., Zhang, N., Bao, C., Li, X., Liu, M., Yuan, W., Wu, H., & Shang, H. (2023). Effects of dietary dandelion (Taraxacum mongolicum Hand.-Mazz.) polysaccharides on the performance and gut microbiota of laying hens. International Journal of Biological Macromolecules, 240, article number 124422. doi: 10.1016/j.ijbiomac.2023.124422.
[7] Du, P., Wang, H., Shi, X., Zhang, X., Zhu, Y., Chen, W., Zhang, H., & Huang, Y. (2023). A comparative study to determine the effects of breed and feed restriction on glucose metabolism of chickens. Animal Nutrition, 13, 261-269. doi: 10.1016/j.aninu.2023.02.005.
[8] Ekinci, O., Esenbuga, N., & Dagdemir, V. (2023). The effects of body weight and age on performance, egg quality, blood parameters, and economic production of laying hens. Journal of the Hellenic Veterinary Medical Society, 74(2), 5799-5806. doi: 10.12681/jhvms.30324.
[9] Elnesr, S.S., Mahmoud, B.Y., da Silva Pires, P.G., Moraes, P., Elwan, H.A.M., El-Shall, N.A., El-Kholy, M.S., & Alagawany, M. (2024). Trace minerals in laying hen diets and their effects on egg quality. Biological Trace Element Research, 202, 5664-5679. doi: 10.1007/s12011-02404121-8.
[10] El-Ratel, I.T., et al. (2024). Effects of supplemental vitamin A on reproduction and antioxidative status of aged laying hens, and growth, blood indices and immunity of their offspring. Poultry Science, 103(3), article number 103453. doi: 10.1016/j.psj.2024.103453.
[11] Esenbuga, N., & Ekinci, O. (2023). Dietary effects of some plant extracts on laying performance, egg quality, and some blood parameters in laying hens at different cage densities. Animals, 13(24), article number 3866. doi: 10.3390/ani13243866.
[12] European convention for the protection of vertebrate animals used for research and other scientific purposes. (1986, March). Retrieved from https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/994_137#Text.
[13] Grechkina, V., Lebedev, S., Frolov, A., Petrusha, Y., & Silin, D. (2023). Redistribution of chemical elements in the body of laying hens in different periods of ontogenesis. AIP Conference Proceedings, 3011(1), article number 020008. doi: 10.1063/5.0161178.
[14] Law of Ukraine No. 249 “On the Procedure for Carrying Out Research and Experiments on Animals by Scientific Institutions”. (2012, March). Retrieved from https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/z0416-12#Text.
[15] Law of Ukraine No. 3447-IV “On the Protection of Animals from Cruelty”. (2006, February). Retrieved from https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/3447-15#Text.
[16] Pirzado, S.A., Liu, G., Purba, M.A., & Cai, H. (2024). Enhancing the production performance and nutrient utilization of laying hens by augmenting energy, phosphorous and calcium deficient diets with fungal phytase (Trichoderma reesei) supplementation. Animals, 14(3), article number 376. doi: 10.3390/ani14030376.
[17] Ren, Y., Liu, Y., Jiang, K., Li, L., Jiao, N., Zhu, Z., Zhang, K., Jiang, S., Yang, W., & Li, Y. (2023). Effects of low-phosphorus diets supplemented with Phytase on the production performance, phosphorus-calcium metabolism, and bone metabolism of aged Hy-line Brown laying hens. Animals, 13(6), article number 1042. doi: 10.3390/ani13061042.
[18] Sanmiguel, R.A., Dedousi, A., López, J.D., Sierra, D.A., & Sossidou, E.N. (2023). Effects of feeds, supplemented with humic substances and calcium carbonate, on performance, egg quality and heart rate variability in laying hens. Veterinary Research Forum, 13(4), 461-467. doi: 10.30466/vrf.2022.533902.3210.
[19] Sinclair-Black, M., Garcia, R.A., & Ellestad, L.E. (2023). Physiological regulation of calcium and phosphorus utilization in laying hens. Frontiers in Physiology, 14, article number 1112499. doi: 10.3389/fphys.2023.1112499.
[20] Studenok, A.A., Shnurenko, E.O., Karpovskyi, V.I., Zhurenko, O.V., Kryvoruchko, D.I., Gutyj, B.V., & Trokoz, V.O. (2021). Interactions of productivity, content of separate amino acids, general protein in blood serum of chickens and tone of the autonomic nervous system. Regulatory Mechanisms in Biosystems, 12(3), 564-570. doi: 10.15421/022177.
[21] Umoren, O.D., Olanipekun, J.T., Osifeso, O.O., Adewoyin, A.A., Alani, O.A., & Adetoro, O.S. (2024). Comparative study of sero-haematological profile of three strains of laying hen. Nigerian Journal of Animal Science and Technology, 7, 102-108.
[22] Xiao, Y., Han, C., Wang, Y., Zhang, X., Bao, R., Li, Y., Chen, H., Hu, B., & Liu, S. (2023). Interoceptive regulation of skeletal tissue homeostasis and repair. Bone Research, 11(1), article number 48. doi: 10.1038/s41413-023-00285-6.
[23] Zhang, C., Li, C., Shao, Q., Wang, X., Chen, W., Li, Y., Huang, S., & Ma, Y. (2023). Effects of dietary Glycyrrhiza polysaccharide on growth, serum biochemistry, immunity, and egg laying in quail. Animal Biotechnology, 34(3), 520-528. doi: 10.1080/10495398.2021.1979024.
[24] Zhang, Q.Q., Chang, C., Chu, Q., Wang, H.H., Zhang, J., Yan, Z.X., Song, Z.G., & Geng, A.L. (2023). Dietary calcium and non-phytate phosphorus levels affect the performance, serum biochemical indices, and lipid metabolism in growing pullets. Poultry Science, 102(2), article number 102354. doi: 10.1016/j.psj.2022.102354.